ผมขับรถกลับจากพิษณุโลก กำลังจะเข้า กทม เห็นข้างทางชาวนากำลัง ปั่นดิน เพื่อเตียมจะหวานข้าว ผมมองไปรอบๆดูสภาพดินและความอุดมสมบูรณ์ของดินเห็นว่ามันแปลกๆ ไอ้ที่ว่าแปลกของผมก็คือ หญ้ามีน้อยมาก ( ต้องอย่าลืมว่า หญ้า และ สัตว์พวก ปู ใส่เดือน เป็นตัวบอกถึงความสมบูนณ์ของดินและนาของเรา) จึงได้เข้าไปดูและสอบถาม พบชาวบ้านอยู่ 2 คนเป็นแฟนกัน อายุประมาณ 50 เห็นจะได้ เป็นคนพิจิตร ผมไม่แน่ใจว่าเรียกว่าหมู่บ้านอะไร รู้แต่เลยแยกปลวกสูง มุ่งหน้าเข้า กทม ครับ
ผมไปถามเค้าว่าทำข้าวอะไร เค้าบอกว่า ทำ พิษณุโลก 2 บ้าง ทำ กข 31 บ้าง ทำหลายอย่าง แต่ละปีไม่ค่อยซ้ำกัน ทำได้ปีละกี่ครั้ง 2 ครั้ง ผมก็ถามอีกว่าได้ไร่ละกี่ถัง เค้าบอกว่า อย่างดีสุดก็ 70 ถัง ผมก็แปลกใจเพราะแถวนั้นน้ำเยอะมาก ไกล้คลองสามารถสูบมาใช้ได้ตลอด แต่ทำไมน้อยจัง ผมเลยถามแกว่า ใส่ปุ๋ยยังไง ใส่ปุ๋ยอะไร เตรียมดินบังไง บำรุงดินยังไง สิ่งที่ผมยินแทบไม่น่าเชื่อครับ
การเตรียมดิน ก็ปล่อยน้ำเข้านาแล้วก็เอาไถมาปั่นดิน รอการปลูก
การบำรุงดิน ไม่เคย ไม่รู็จัก
การใส่ปุ๋ย มีคนมาแนะนำปุ๋ยอินทรีย์ กระสอบละ 650 บาท ให้ใส่ไร่ละ 2 ลูกตลอดการปลูก 1 รอบ
ใส่เวลาไหนบ้าง ตอนหวาน และตอนข้าวโพรเพร้
ผมถาม น้า นาทำ แบบใส่ปุ๋ยเคมมีมากี่ปีครับ
ผมถาม ชาวนาตอบ 30 กว่าปีแล้ว
ผมถาม น้าใส่ปุ๋ยอินทรีย์มากี่ปีครับ
ชาวนาตอบ 1 ปี รอบนี้เป็นปีที่ 2 รอบที่ 3
ผมถาม แล้วข้าวได้ดีไหมครับ
ชาวนาตอบ ไม่ค่อยดี
ผมถาม ตอนใส่เคมีละครับ
ชาวนาตอบ ได้กีไหม ก็พอๆกัน ไม่ดีกว่าสักเท่าไหร่
ผมก็เลยสรุปได้ว่า คนทีมาขายปุ๋ยอินทรีย์นั้นเจตนาเค้าคือ ขายอย่างเดียวจริงๆไม่สนใจเลยว่าเกษตรกรจะเป็นไยยัง เอาแค่ว่าเค้าสั่งซื้อปุ๋ยก็พอ เค้าไม่เคยสอนแม้กระทั้งการบำรุงดิน แล้วไม่เคยบอกว่า ปุ๋ญอินทรีย์ธาตุอาหารน้อยกว่าเคมีมาก ไม่เคยอธิบายข้อดีข้อเสีย คนไทย ไม่นาทำคนไทยด้วยกันเลย
ผมอธิบายน้า 2 คนนั้นไปว่า ให้จัดการบำรุงดินเสียก่อน โดยไปหาอะไรมาหมักดินไว้เช่นฟางที่เค้ากำลังนิยมกัน หรือจะเป็น แกลบ ผักตบชวา ปุ๋ยคอก มาหมักดินไว้แล้วเอาน้ำหมักโดยทำเองไปเอาผล พด 2 จากกรมพัฒนาที่ดิน ฟรี ครับ มาหมักทิ้งไว้ 15-30 วัน แล้วแต่สดวก จากนั้นค่อยมาปั่นดิน และก็สอนเทคนิคต่างๆไปแต่ก็ไม่รู็ว่าเค้าจะทำตามบ้างไหม
ผ่านไป 4 เดือน แกโทรมาขอบคุณผมใหญ่เลย แกได้ข้าว 90 ถัง ครับ โดยทำทุกอย่างเกมือนเดิมที่แกเคยทำ แต่บำรุงดินก่อนปั่นดิน และใส่ 0 0 60 ไร่ละ 5 กก ตอนข้าวเริ่มออกรวง
ผมก็บอกว่าถ้าน้าทำแบบนี้ทุกปี เคมี น้าก็แทบไม่ต้องใส่แล้ว แต่ถ้าน้าไม่ทำนาอินทรีย์ ผมก็แนะนำว่าต้องทำนาแบบ เคมี ผสม อินทรีย์ เพระาดินเสียมานานครับ จะลดเคมมีทันทีเลยข้าวมันจะไม่มีอาหารกินแต่ต้องค่อยๆลดเคมีลด เพิ่มอินทรีย์เข้าไป ถ้าทำแบบนี่สัก 4 ปี ก็ไม่ต้องใส่เคมีละครับ เพระาดินเราจะสมบูรณ์เต็มที่
ที่เอาเรื่องนี้มาแชร์ให้ฟังก็เพราะว่า ไม่อยากให้ใครโดนหลอกให้ซื้อของแพงอีกนะครับ ไม่มีดินอะไร ปุ๋ยอะไรวิเศษมาจากไหนหรอกครับ ทุกอย่างต้องอธิบายได้ว่าทำไมถึงทำแบบนั้น และต้องไม่แพงจนเกินไปเมื่อเทียบกับผลที่จะได้รับ
มีผุ็รู้ท่านนึงเคยสอนผมว่า ก่อนจะปลูกพืช ต้องปลูกดินเสียก่อน
